Kurumsal Sosyal Sorumluluk Faaliyetlerinde Kadın Teması: BIST 100 de Yer Alan Bankalar Üzerine Bir İnceleme

Özet

Amaç – Araştırmanın amacı, Borsa İstanbul (BIST) 100 endeksinde yer alan bankaların kurumsal sosyal sorumluluk (KSS) faaliyetleri kapsamında gerçekleştirdikleri kadın temalı uygulamaları analiz etmektir. Bu kapsamda, Carroll’un dört boyutlu KSS modeli esas alınarak bankaların bu faaliyetleri nasıl yapılandırdığı ortaya konulmaktadır.
Yöntem – Çalışmada, Türkiye’de BİST 100’deki büyük ölçekli bankalardan kamuya açık sürdürülebilirlik raporları, entegre faaliyet raporları, insan kaynakları politikaları ve kurumsal sosyal sorumluluk kapsamında yayımladıkları belgelerde yer alan kadın temalı içerikler, Carroll’un dört boyutlu modeli (ekonomik, yasal, etik ve gönüllü sorumluluklar) çerçevesinde içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. BIST 100 endeksinde yer alan 12 bankaya ait bu belgeler sistematik biçimde analiz edilmiş, verilerin kodlanması ve tematik kategorilere ayrılması süreci MAXQDA yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir.
Bulgular – Analiz sonuçlarına göre, kadın temalı KSS uygulamaları en yoğun şekilde etik ve yasal sorumluluk boyutlarında yer almaktadır Etik sorumluluklar kapsamında çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık politikalarının geliştirilmesi belirgin şekilde öne çıkarken, yasal sorumluluklarda cinsiyet eşitliği mevzuatına uyum, taciz ve şiddet karşıtı kurum içi düzenlemeler ve ayrımcılıkla mücadele uygulamaları dikkat çekmektedir. Ekonomik ve gönüllü sorumluluklar açısından ise kadın girişimcilere yönelik finansal destek programları, mentorluk girişimleri, finansal okuryazarlık faaliyetleri ve kadın STK’larıyla gerçekleştirilen sosyal katkı projeleri göze çarpmaktadır.
Tartışma – Elde edilen bulgular, Türkiye’deki büyük ölçekli bankaların kadın temalı KSS uygulamalarını stratejik ve bütüncül bir yaklaşımla ele aldığını göstermektedir. Bu durum, KSS politikalarının sadece kurumsal imajla sınırlı kalmadığını, toplumsal cinsiyet eşitliği odaklı dönüşüm sürecine katkı sunduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmanın vakaları bankacılık sektöründe kadın temalı KSS uygulamalarını Carroll’un dört boyutlu modeli temelinde inceleyen araştırmaların sınırlı olması nedeniyle, literatüre anlamlı bir katkı sunmaktadır.