HAKEMLİK VE EDİTÖRYAL DEĞERLENDİRME POLİTİKASI

1. Politikanın Amacı

İşletme Araştırmaları Dergisi’ne gönderilen makalelerin değerlendirilmesinde bilimsel yeterlilik, özgünlük, tarafsızlık, gizlilik, araştırma ve yayın etiği ile editöryal bağımsızlık temel alınır.

Derginin hakemlik ve editöryal değerlendirme süreçleri; akademik yayıncılıktaki uluslararası iyi uygulamalar ile Committee on Publication Ethics (COPE) ve Directory of Open Access Journals (DOAJ) tarafından yayımlanan ilkeler dikkate alınarak yürütülür.

Editöryal kararlar; yazarların uyruğu, cinsiyeti, kurumu, akademik unvanı, siyasi görüşü, dinî inancı veya diğer kişisel özelliklerinden bağımsız olarak yalnızca çalışmanın bilimsel niteliğine, özgünlüğüne, yöntemsel yeterliliğine, etik uygunluğuna ve derginin amaç ve kapsamıyla uyumuna dayandırılır.

2. Hakemlik Modeli

İşletme Araştırmaları Dergisi’nde çift kör hakemlik modeli uygulanır. Bu model kapsamında:

  • Yazarların kimlikleri hakemlere açıklanmaz.
  • Hakemlerin kimlikleri yazarlara açıklanmaz.
  • Hakem raporları anonim olarak yazarlara iletilir.
  • Hakemlerin adları makaleyle birlikte yayımlanmaz.
  • Hakem raporları kamuya açık olarak yayımlanmaz.
  • Hakemlerin kimlikleri yalnızca hakemlik sürecini yürütmekle yetkilendirilmiş editörler ve editöryal ofis tarafından bilinir.
  • Hakem kimlikleri, ilgili hakemin açık yazılı onayı veya hukuki bir zorunluluk bulunmadıkça üçüncü kişilerle paylaşılmaz.

Yazarların ana makale dosyasından ad, kurum, e-posta, ORCID, proje, teşekkür ve benzeri kimlik belirleyici bilgileri kaldırmaları gerekir. Kimlik bilgilerinin bulunduğu başlık sayfası ayrı bir dosya olarak gönderilmelidir.

Öz atıflar bilimsel gereklilik çerçevesinde korunabilir; ancak çift kör hakemliği bozacak ifadelerden kaçınılmalı ve önceki çalışmalar üçüncü kişi anlatımıyla kaynak gösterilmelidir. Makale dosyasının elektronik özelliklerinde bulunan yazar bilgileri de gönderim öncesinde kaldırılmalıdır.

3. Değerlendirmeye Alınan İçerik

Dergi yalnızca özgün araştırma makalelerini değerlendirmeye alır. Dergide yayımlanacak bütün araştırma makaleleri editöryal ön inceleme ve bağımsız hakem değerlendirmesine tabidir.

Editör yazıları, duyurular, düzeltme bildirimleri, geri çekme bildirimleri, endişe bildirimleri ve diğer yayın sonrası kayıtlar bilimsel araştırma makalesi olarak değerlendirilmez ve hakemlik sürecine tabi olmayabilir. Hakem değerlendirmesinden geçirilmeyen bir içerik yayımlandığında içeriğin türü ve tabi olduğu değerlendirme süreci açıkça belirtilir.

4. Makalenin Teslim Alınması

Dergiye gönderilen her makale için bir başvuru kaydı ve makale kodu oluşturulur. Sorumlu yazara başvurunun alındığına ilişkin bildirim gönderilir.

Başvurunun sisteme kaydedilmesi, makalenin hakem değerlendirmesine gönderileceği, kabul edileceği veya yayımlanacağı anlamına gelmez. Bütün başvurular öncelikle teknik kontrol ve editöryal ön incelemeye tabi tutulur.

5. Teknik Ön Kontrol

Editöryal ofis, başvurunun aşağıdaki temel koşulları karşılayıp karşılamadığını inceler:

  • Makale dosyalarının eksiksiz olması
  • Makalenin yazar rehberine ve dergi şablonuna uygunluğu
  • Yazar bilgilerinin eksiksiz sunulması
  • Bütün yazarların ORCID bilgilerinin bulunması
  • Çift kör hakemliğe uygun kimliksiz makale dosyasının hazırlanması
  • Etik kurul izni gerekiyorsa izin belgesinin sunulması
  • Gerekli durumlarda bilgilendirilmiş onam bilgisinin bulunması
  • Çıkar çatışması beyanının sunulması
  • Finansman ve destek bilgilerinin açıklanması
  • Yazar katkı beyanının sunulması
  • Veri kullanılabilirliği beyanının bulunması
  • Üretken yapay zekâ kullanıldıysa buna ilişkin açıklamanın sunulması
  • Şekil, tablo ve ek dosyaların eksiksiz olması
  • Üçüncü taraf materyalleri için gerekli izinlerin alınmış olması
  • Makalenin benzerlik ve özgünlük kontrolünden geçirilmesi

Eksik veya biçimsel olarak uygun olmayan başvurular, bilimsel değerlendirme başlatılmadan önce gerekli düzeltmelerin yapılması amacıyla yazarlara iade edilebilir.

6. Benzerlik ve Özgünlük Kontrolü

Dergiye gönderilen makaleler, hakem değerlendirmesinden önce uygun bir benzerlik tespit yazılımıyla kontrol edilir. Benzerlik oranı tek başına kabul veya ret ölçütü olarak kullanılmaz.

Editörler değerlendirmelerinde;

  • Benzerliğin kaynağını,
  • Uygun atıf yapılıp yapılmadığını,
  • Uzun ve gereksiz metin tekrarlarını,
  • Metin geri dönüşümü ve öz intihal olasılığını,
  • Yinelenen veya mükerrer yayın olasılığını,
  • Başka çalışmalardan izinsiz ya da kaynak göstermeden alınan içerikleri,
  • Benzerliğin çalışmanın hangi bölümlerinde yoğunlaştığını birlikte değerlendirir.

Dergi, bütün makaleler için otomatik olarak uygulanan sabit bir benzerlik yüzdesini kabul veya ret eşiği olarak kullanmaz. Benzerlik bulguları; metnin niteliği, benzerliğin kaynağı, uygun atıf yapılıp yapılmadığı ve araştırma bütünlüğü üzerindeki etkisi dikkate alınarak editöryal olarak değerlendirilir.

İntihal, veri uydurma, veri tahrifatı, mükerrer yayın veya başka bir araştırma suistimali şüphesi bulunması hâlinde değerlendirme süreci durdurulur ve derginin Etik İlkeler ve Yayın Etiği Politikası uygulanır.

7. Editöryal Ön Değerlendirme

Teknik kontrolden geçen makaleler Baş Editör veya görevlendirilen Alan Editörü tarafından bilimsel ön değerlendirmeye alınır.

Bu aşamada aşağıdaki ölçütler incelenir:

  • Derginin amaç ve kapsamına uygunluk
  • Araştırma probleminin veya sorusunun açıklığı ve önemi
  • Çalışmanın özgünlüğü
  • Kuramsal katkısı
  • Yöntemsel yeterliliği
  • Araştırma tasarımının uygunluğu
  • Verilerin ve analizlerin uygunluğu
  • Bulguların güvenilirliği
  • Etik ilkelere uygunluğu
  • Dil ve anlatım kalitesi
  • Ulusal ve uluslararası literatürle ilişkisi
  • Derginin hedef okuyucu kitlesi açısından taşıdığı önem

Baş Editör veya yetkilendirilen Alan Editörü, bu ölçütleri karşılamayan bir makaleyi hakemlere göndermeden reddedebilir. Bu karar “editöryal ret” veya “ön değerlendirme aşamasında ret” olarak adlandırılır ve gerekçesi sorumlu yazara bildirilir.

Editöryal ön değerlendirmeyi geçen makaleler, konu ve yöntem alanları dikkate alınarak uygun bir Alan Editörüne atanır.

8. Hakemlerin Seçimi

Her araştırma makalesi, araştırmanın konusu ve yöntemi bakımından uzman en az iki bağımsız hakeme gönderilir.

Hakemler belirlenirken aşağıdaki ölçütler dikkate alınır:

  • Makalenin konusu ve yöntemine ilişkin akademik uzmanlığa sahip olma
  • İlgili alanda güncel bilimsel çalışmalara sahip olma
  • Tarafsız ve nitelikli değerlendirme yapabilecek yeterlilikte olma
  • Yazarlarla yakın kişisel veya mesleki ilişki içinde olmama
  • Yazarlarla aynı kurumda çalışmama
  • Makaleyle ilgili mali, akademik, kurumsal veya kişisel çıkar çatışmasının bulunmaması
  • Makul süre içinde değerlendirme yapabilecek durumda olma

Mümkün olduğu ölçüde aynı makalenin hakemlerinin farklı kurumlardan ve farklı akademik çevrelerden seçilmesine özen gösterilir.

Editöryal kurul üyeleri, uzmanlıklarının uygun olması ve çıkar çatışmalarının bulunmaması durumunda hakem olarak görevlendirilebilir. Bununla birlikte değerlendirmelerin yalnızca derginin editöryal ekibi tarafından yapılmaması ve bağımsız dış hakemlerin sürece katılması esastır.

9. Hakem Daveti ve Çıkar Çatışması

Hakemlerden daveti kabul etmeden önce;

  • Makaleyi uzmanlık alanları bakımından değerlendirebileceklerini,
  • Belirlenen süre içinde rapor sunabileceklerini,
  • Yazarlarla veya çalışmayla ilgili çıkar çatışmalarının bulunmadığını,
  • Gizlilik yükümlülüğüne uyacaklarını teyit etmeleri istenir.

Hakem, değerlendirmesini etkileyebilecek mali, kurumsal, akademik, mesleki, kişisel veya başka bir çıkar çatışması bulunduğunu düşünüyorsa daveti reddetmeli ve durumu editöre bildirmelidir.

Hakemin çift kör değerlendirme sırasında yazarların kimliğini tahmin etmesi tek başına çıkar çatışması oluşturmaz. Ancak hakem, mevcut veya olası bir ilişki nedeniyle tarafsız değerlendirme yapamayacağını düşünüyorsa durumu editöre bildirmeli ve değerlendirme sürecinden çekilmelidir.

10. Gizlilik

Değerlendirmeye sunulan makaleler gizli belgelerdir. Editörler ve hakemler;

  • Makaleyi yetkisiz üçüncü kişilerle paylaşamaz.
  • Yazarların yayımlanmamış bilgi, fikir, yöntem veya verilerini kullanamaz.
  • Makale hakkında yazarlarla doğrudan iletişime geçemez.
  • Hakemlik sürecine ilişkin gizli bilgileri açıklayamaz.
  • Makale dosyalarını kişisel arşivlerinde süresiz olarak saklayamaz.
  • Makalenin tamamını veya bir bölümünü kamuya açık ya da veri saklama koşulları belirsiz üretken yapay zekâ sistemlerine yükleyemez.
  • Makale içeriğini, hakem raporunu hazırlamak veya editöryal karar oluşturmak amacıyla yetkisiz otomatik sistemlerle paylaşamaz.

Hakem, teknik veya yöntemsel destek almak amacıyla başka bir kişiye danışmak istiyorsa önceden editörün yazılı iznini almalıdır. Değerlendirmeye katkıda bulunacak kişinin kimliği editöre bildirilmeli; ilgili kişinin de gizlilik ve çıkar çatışması hükümlerine uyması sağlanmalıdır.

Hakemlik görevi tamamlandıktan sonra makale dosyaları ve değerlendirme amacıyla indirilen diğer belgeler güvenli biçimde silinmelidir.

11. Hakem Değerlendirme Ölçütleri

Hakemlerden çalışmayı aşağıdaki ölçütler çerçevesinde değerlendirmeleri beklenir:

  • Konunun derginin amaç ve kapsamına uygunluğu
  • Araştırma probleminin önemi
  • Çalışmanın özgünlüğü
  • Kuramsal çerçevenin yeterliliği
  • Literatür incelemesinin güncelliği ve dengesi
  • Araştırma sorularının veya hipotezlerin açıklığı
  • Araştırma tasarımının uygunluğu
  • Araştırma evreninin, örnekleminin, çalışma grubunun veya veri kaynağının araştırma amacı bakımından uygunluğu
  • Veri toplama araçlarının geçerliği, güvenirliği veya nitel araştırma bakımından inandırıcılığı
  • Veri toplama sürecinin açıklığı
  • Analiz yöntemlerinin doğruluğu
  • Bulguların açık ve tutarlı sunumu
  • Sonuçların veriler tarafından desteklenmesi
  • Kuramsal, yöntemsel ve uygulamaya yönelik katkılar
  • Araştırmanın sınırlılıklarının açıklanması
  • Etik ilkeler ve araştırma bütünlüğü
  • Dil, anlatım ve akademik sunum kalitesi

Hakemler eleştirilerini açık, gerekçeli, yapıcı ve bilimsel kanıtlara dayalı biçimde sunmalıdır. Kişisel, aşağılayıcı, saldırgan veya ayrımcı ifadeler kabul edilmez.

Hakemler yazarlardan yalnızca bilimsel olarak gerekli ve çalışmayla doğrudan ilgili kaynaklara başvurmalarını isteyebilir. Dergiye, hakeme veya belirli yazarlara yönelik gereksiz ve bilimsel gerekçesi bulunmayan atıf taleplerinde bulunulamaz.

12. Hakemlerin Karar Önerileri

Hakemler değerlendirme sonucunda aşağıdaki önerilerden birini sunabilir:

  1. Olduğu şekliyle kabul
  2. Küçük düzeltme
  3. Kapsamlı düzeltme ve yeniden değerlendirme
  4. Ret

Hakemlerin önerileri editöre bilimsel danışmanlık niteliğindedir. Nihai karar yalnızca hakem oylarının sayısına göre otomatik olarak verilmez. Editör; hakem raporlarının bilimsel gerekçelerini, raporların birbiriyle tutarlılığını ve makalenin genel bilimsel niteliğini birlikte değerlendirir.

13. Çelişen Hakem Görüşleri

Hakem görüşleri arasında önemli bir farklılık bulunması durumunda editör;

  • Raporları bilimsel gerekçeleri bakımından karşılaştırabilir.
  • Hakemlerden açıklama veya ek değerlendirme isteyebilir.
  • Makaleyi üçüncü bir bağımsız hakeme gönderebilir.
  • Yöntemsel bir sorun bulunması hâlinde istatistik veya yöntem alanında uzman bir editörün ya da bağımsız uzmanın görüşünü alabilir.

Üçüncü hakemin görüşü de nihai karar bakımından tek başına bağlayıcı değildir. Nihai karar, hakem raporları ve editöryal değerlendirme birlikte dikkate alınarak yetkili editör tarafından gerekçeli biçimde verilir.

14. Düzeltme Süreci

Düzeltme istenen makalelerde yazarlara;

  • Editör karar mektubu,
  • Anonim hakem raporları,
  • Düzeltme için tanınan süre

iletilir.

Yazarların her hakem ve editör yorumuna ayrı ayrı cevap verdikleri ayrıntılı bir Düzeltme ve Yanıt Raporu sunmaları gerekir. Yapılan değişikliklerin makalenin hangi bölümünde bulunduğu belirtilmelidir. Bir öneri yerine getirilmemişse bunun bilimsel gerekçesi açıklanmalıdır.

Küçük düzeltmeler editör tarafından kontrol edilebilir. Kapsamlı düzeltme yapılan makaleler mümkün olduğu ölçüde ilk değerlendirmeyi yapan hakemlere yeniden gönderilir. Önceki hakemlerin değerlendirmeyi sürdürememesi durumunda yeni hakem atanabilir.

Düzeltme kararı, makalenin kabul edileceği anlamına gelmez. Revize edilen makale yeniden değerlendirildikten sonra kabul, yeniden düzeltme veya ret kararı verilebilir.

15. Değerlendirme Süreleri

Derginin hedeflediği değerlendirme süreleri aşağıdaki gibidir:

Aşama

Hedef süre

Teknik ön kontrol

7 gün

Editöryal ön değerlendirme

14 gün

Hakem davetinin yanıtlanması

7 gün

İlk hakem değerlendirmesi

30 gün

Küçük düzeltme için yazara verilen süre

15 gün

Kapsamlı düzeltme için yazara verilen süre

30 gün

Revize makalenin yeniden değerlendirilmesi

21 gün

Kabul sonrası yayın hazırlığı

Makalenin planlandığı sayıya göre

Bu süreler hedef niteliğindedir ve garanti edilmiş değerlendirme süreleri değildir. Hakem bulunmasındaki güçlükler, kapsamlı yöntemsel değerlendirme veya etik inceleme gerektiren durumlarda süreç uzayabilir.

Önemli bir gecikme meydana gelmesi hâlinde sorumlu yazar bilgilendirilir. Yazarların, değerlendirme sürecinin durumu hakkında editöryal ofisten bilgi isteme ve gerekli durumlarda makalelerini geri çekme hakkı bulunmaktadır.

16. Editöryal Kararlar

Editöryal değerlendirme sonucunda aşağıdaki kararlardan biri verilebilir:

  • Editöryal ön incelemede ret
  • Hakem değerlendirmesine gönderme
  • Küçük düzeltme
  • Kapsamlı düzeltme ve yeniden değerlendirme
  • Kabul
  • Ret

Kabul kararı, hakemlik ve editöryal değerlendirme süreçleri tamamlandıktan sonra Baş Editör veya yetkilendirilmiş sorumlu editör tarafından verilir.

Bir makalenin kabulü;

  • Herhangi bir ücretin ödenmesine,
  • Yazarın kurumuna veya akademik unvanına,
  • Yazarın editörlerle ilişkisine,
  • Yazarın dergide daha önce yayın yapmış olmasına,
  • Belirli makalelere veya dergide yayımlanan çalışmalara atıf yapılmasına

bağlanamaz.

Makale başvuru ve editöryal işlem ücretleri, bilimsel değerlendirme sürecinden ve editöryal kararlardan ayrı olarak yönetilir. Ücretin ödenmesi, makalenin hakem değerlendirmesine gönderileceği, kabul edileceği veya yayımlanacağı konusunda güvence sağlamaz.

17. Editörlerin ve Kurul Üyelerinin Makaleleri

Baş Editör, Editör Yardımcısı, Alan Editörleri, editöryal kurul üyeleri ve derginin sahibi veya yayıncısıyla yakın ilişkisi bulunan kişiler dergiye makale gönderebilir. Ancak bu kişilerin makalelerinde bağımsız ve şeffaf bir değerlendirme süreci uygulanır.

Bu tür başvurularda:

  • İlgili kişi makalenin hiçbir editöryal aşamasına katılamaz.
  • Hakemleri seçemez veya hakemlerin kimliklerini öğrenemez.
  • Makale kayıtlarına ve hakem raporlarına yetkisiz olarak erişemez.
  • Süreç, yazarlarla çıkar çatışması bulunmayan bağımsız bir editör tarafından yürütülür.
  • Makale en az iki bağımsız dış hakem tarafından değerlendirilir.
  • Nihai karar, süreçte çıkar çatışması bulunmayan yetkili editör tarafından verilir.
  • Yayımlanan makalede bağımsız değerlendirme sürecine ilişkin açıklamaya yer verilir.

18. Yazarların Makaleyi Geri Çekmesi

Yazarlar, gerekçelerini açıklayan ve bütün yazarlar tarafından onaylanan yazılı bir başvuruyla makalelerini geri çekebilir.

Geri çekme başvurusunda makale kodu, makalenin başlığı, geri çekme gerekçesi ve bütün yazarların onayı bulunmalıdır. Editöryal ofis başvuruyu kayda alır, varsa yazarlık veya etik uyuşmazlıkları değerlendirir ve geri çekme işleminin tamamlandığını sorumlu yazara yazılı olarak bildirir.

Makale, İşletme Araştırmaları Dergisi’ndeki geri çekme işlemi yazılı olarak tamamlanmadan başka bir dergiye gönderilemez. Geri çekmenin ücret bakımından doğuracağı sonuçlar derginin Makale Başvuru ve Editöryal İşlem Ücreti Politikası’na tabidir.

Ciddi bir etik ihlal veya araştırma suistimali şüphesi bulunması hâlinde geri çekme talebi, derginin ilgili iddiayı incelemesini ve gerekli kurumlara bildirimde bulunmasını engellemez.

19. Editöryal Bağımsızlık

Dergi sahibi veya yayıncı; hakem seçimine, hakem raporlarına, bilimsel değerlendirmeye veya makalelerin kabul ve ret kararlarına müdahale edemez.

Editöryal kararlar Baş Editör ve yetkilendirilmiş editörler tarafından bilimsel ve etik ölçütlere göre alınır. Derginin finansman modeli, yazarlardan alınan ücretler, reklamlar, sponsorluklar veya diğer gelir kaynakları editöryal kararları etkileyemez.

20. Sürecin Şeffaflığı

Yayımlanan her araştırma makalesinde aşağıdaki tarihler gösterilir:

  • Makalenin alınma tarihi
  • Düzeltme tarihi veya tarihleri
  • Kabul tarihi
  • Çevrim içi yayın tarihi

Her makalenin DOI’si, Creative Commons lisansı, telif hakkı sahibi ve sorumlu yazar bilgisi makalenin tam metninde açıkça belirtilir.

Dergide yayımlanan makalelerin telif hakkı yazarlarda kalır. Makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) lisansı altında yayımlanır.

Hakemlik ve editöryal değerlendirme politikasında önemli bir değişiklik yapılması hâlinde değişikliğin yürürlük tarihi ve politikanın güncellenme tarihi web sitesinde yayımlanır.

21. Politikanın Dayanakları

Bu politika aşağıdaki uluslararası ilke ve rehberler dikkate alınarak hazırlanmıştır:

Politikanın son güncellenme tarihi: Ağustos 2026