Enflasyon Muhasebesi, Kazanç Yönetimi ve Raporlama Kalitesi: Bist 100 Şirketleri Üzerine Bir Araştırma

Özet

Amaç – Bu çalışma, Türkiye’de 2023 yılı itibarıyla yeniden uygulamaya geçirilen enflasyon muhasebesi düzenlemesinin şirketlerin finansal raporlama göstergeleri üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır.
Yöntem – Çalışmada, Borsa İstanbul’da (BIST100) yer alan 83 firmanın 2020–2024 dönemine ait finansal göstergelerinden oluşturulan panel veri seti analiz edilmiştir. Enflasyon muhasebesi uygulamasının kârlılık göstergeleri (EBIT, EBITDA, ROA), kazanç yönetimi davranışları (TACC) ve nakit akımları ile muhasebe kârı uyumu (CEAR) üzerindeki etkileri incelenmiştir. Yöntem olarak Uygulanabilir Genelleştirilmiş En Küçük Kareler (FGLS) ve kümelenmiş sağlam standart hatalarla tahmin edilen sabit etkiler modeli (FE) tercih edilmiştir.
Bulgular – Elde edilen bulgulara göre, enflasyon muhasebesi uygulaması EBIT ve EBITDA üzerinde pozitif ve anlamlı etkiler göstermektedir. Bu durum, düzenlemenin şirketlerin finansal kârlılık düzeylerini artırıcı bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. TACC modeline ilişkin bulgular, enflasyon muhasebesinin yöneticiler tarafından kazanç yönetimi amacıyla kullanılabileceğine işaret etmektedir. ROA ve CEAR üzerindeki etkilerin anlamlı çıkmaması ise enflasyon muhasebesinin bu iki gösterge üzerinde belirgin veya istatistiksel olarak desteklenen bir etki oluşturmadığını ortaya koymaktadır.
Tartışma – Bulgular Pozitif Muhasebe Teorisi çerçevesinde değerlendirildiğinde, yöneticilerin finansal raporlamayı kendi hedefleri doğrultusunda şekillendirme eğiliminde olabileceği anlaşılmaktadır. Çalışma, Türkiye bağlamında enflasyon muhasebesinin firma davranışlarına etkisini çok boyutlu şekilde ortaya koyarak literatüre özgün katkılar sağlamaktadır.