Futbol Kulüplerinin Finansal Performansının Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Karşılaştırmalı Analizi: 2020–2024 Dönemi BIST Verileri Üzerine Bir TOPSIS Uygulaması

Özet

Amaç – Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul'da işlem gören dört büyük futbol kulübünün (Beşiktaş, Fenerbahçe, Galatasaray, Trabzonspor) 2020-2024 dönemi finansal performansını TOPSIS yöntemi ile analiz etmek ve sonuçları literatürdeki diğer ÇKKV çalışmaları ile yöntem ve sıralama bağlamında karşılaştırmaktır.
Yöntem – Çalışmada, KAP'tan temin edilen 2020-2024 verileri kullanılarak likidite, finansal risk ve karlılığı temsilen beş finansal oran (Cari Oran, Kaldıraç Oranı, Net Kâr Marjı, Özsermaye Karlılığı, Aktif Karlılığı) hesaplanmış ve eşit ağırlıklandırılmıştır. Net Kâr Marjı ile Aktif Karlılığı arasında tespit edilen yüksek korelasyon (>%90) nedeniyle, çoklu bağlantıyı önlemek amacıyla Aktif Karlılığı analiz dışı bırakılmıştır.
Bulgular – Yıllık liderlik sıralaması 2020, 2022 ve 2023'te Fenerbahçe, 2021'de Beşiktaş ve 2024'te Galatasaray şeklindedir. Dönem ortalamasına göre sıralama ise Galatasaray, Trabzonspor, Beşiktaş ve Fenerbahçe olarak gerçekleşmiştir. Aktif Karlılığın modele dahil edildiği sağlamlık testinde yıllık liderler değişmezken, 2021 yılında orta sıralarda ve dönem ortalamasında sıralama değişiklikleri gözlemlenmiştir. Bu durum, modelin genel olarak sağlam olduğunu, ancak performansları yakın kulüplerde kriter seçiminin belirleyici olabildiğini göstermektedir.
Tartışma – Çalışma, TOPSIS yönteminin spor firmalarının performans değerlendirmesinde etkin bir araç olduğunu ortaya koymuştur. Yıllık liderlik sıralamasının sağlamlık testinde değişmemesi, yöntemin tutarlılığını kanıtlarken; ortalama sıralamadaki ve 2021 yılındaki değişim, kriter seçiminin nihai sonuçlar üzerindeki kritik rolünü vurgulamıştır. Bu bulgu, literatürdeki kriter seçimi ve çoklu bağlantı tartışmalarına ampirik destek sağlamaktadır.