Dönüşümcü ve Etkileşimci Liderlik Bağlamında Uyum Bozucu Şemalar: Sosyal Desteğin Düzenleyici Etkisi

Özet

Amaç – Bu çalışmanın amacı, kurumsal ortamlarda liderlerin benimsedikleri liderlik stilleri ile erken dönem uyum bozucu şemalar arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişkilerde algılanan sosyal desteğin düzenleyici rolünü ortaya koymaktır.
Yöntem – Araştırma, ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüş olup, örneklem Türkiye’de farklı sektörlerde görev yapan 263 katılımcıdan oluşmaktadır. Veriler anket yöntemiyle toplanmıştır. Erken dönem uyum bozucu şemalar, liderlik stilleri ve algılanan sosyal destek sırasıyla Young Şema Ölçeği, Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği kullanılarak ölçülmüştür. Veri analizinde betimsel istatistikler, korelasyon analizleri ve moderasyon analizleri (PROCESS/SPSS) kullanılmıştır.
Bulgular – Bulgular, duygusal yoksunluk şeması ile algılanan sosyal destek arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir. Algılanan sosyal destek ile dönüşümcü liderlik arasında doğrudan anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. Buna karşın, yüksek standartlar şeması ile dönüşümcü liderlik arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Moderasyon analizleri, algılanan sosyal desteğin yüksek standartlar şeması ile dönüşümcü liderlik arasındaki ilişkiyi güçlendirdiğini ve duygusal yoksunluk şeması ile dönüşümcü liderlik arasındaki ilişkideki olumsuz eğilimi azalttığını ortaya koymaktadır.
Tartışma – Elde edilen bulgular, dönüşümcü liderliğin yalnızca çevresel destekle değil, bireyin şema yapısı ile algılanan sosyal desteğin etkileşimi üzerinden daha kapsamlı bir şekilde açıklanabileceğini göstermektedir. Özellikle yüksek düzeyde algılanan sosyal destek, yüksek standartlar şemasının dönüşümcü liderlik davranışlarına yansımasını güçlendirirken; duygusal yoksunluk şemasının dönüşümcü liderlik üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmaktadır. Bu doğrultuda, örgütlerde lider geliştirme programlarının yalnızca beceri odaklı değil, aynı zamanda şema farkındalığı ve başa çıkma stratejilerini içerecek şekilde yapılandırılması; bununla birlikte ekip içi güven, akran mentörlüğü ve yönetici desteği gibi sosyal destek mekanizmalarının da bütüncül bir yaklaşımla ele alınması önerilmektedir.