Örgütsel İklim ve İş Tatmini Arasındaki İlişkide Örgütsel Özdeşleşmenin Aracılık Rolü

Özet

Amaç – Bu araştırmanın amacı, örgütsel iklimin iş tatmini üzerindeki etkisinde örgütsel özdeşleşmenin aracı rolünü Sosyal Kimlik Teorisi çerçevesinde incelemektir. Bu doğrultuda, örgütsel iklim ile iş tatmini arasındaki ilişkinin örgütsel özdeşleşme aracılığıyla gerçekleşip gerçekleşmediği test edilmiştir.
Yöntem – Araştırmanın evrenini, 2025 yılı itibarıyla Türkiye genelinde devlet okullarında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Örneklem, kolayda ve kartopu örnekleme yöntemleriyle ulaşılan ve devlet okullarında görev yapan toplam 400 öğretmenden oluşmaktadır. Veriler, Google Forms aracılığıyla hazırlanan çevrimiçi anket yoluyla toplanmış ve elde edilen veriler PROCESS makro bootstrap yöntemi kullanılarak aracılık analizi yapılmıştır.
Bulgular – Araştırma bulguları, örgütsel iklimin hem örgütsel özdeşleşmeyi hem de iş tatminini istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde etkilediğini göstermektedir. Ayrıca örgütsel özdeşleşmenin de iş tatmini üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, örgütsel özdeşleşmenin örgütsel iklim ile iş tatmini arasındaki ilişkide kısmi aracı rol üstlendiği sonucuna ulaşılmıştır.
Tartışma – Araştırmanın bulguları, olumlu bir örgütsel iklimin çalışanların örgütleriyle özdeşleşmelerini güçlendirdiğini ve bu durumun iş tatminini artırdığını göstermektedir. Sosyal Kimlik Teorisi’ne göre bireyler, ait oldukları grupların özelliklerini benlik algılarına dâhil etmekte ve grup üyeliğinden psikolojik kazanımlar elde etmektedirler. Bu bağlamda, destekleyici, adil ve güven temelli bir okul ikliminin öğretmenlerin okullarını olumlu bir sosyal kimlik kaynağı olarak algılamalarına katkı sağladığı söylenebilir. Bu algı, öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme düzeylerini yükselterek işlerine yönelik tutumlarını olumlu yönde etkilemektedir. Örgütsel iklimin iş tatmini üzerindeki doğrudan etkisinin anlamlı bulunması, öğretmenlerin çalışma ortamına ilişkin algılarının mesleki doyumları açısından kritik bir belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır.