Doğrudan Yabancı Yatırımların ve Ekonomik Büyümenin Karbondioksit Emisyonu Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği

Özet

Amaç – Bu çalışmanın temel amacı, doğrudan yabancı yatırımların ve ekonomik gelişmenin karbondioksit emisyonu üzerindeki etkisini incelemektir. Doğrudan yabancı yatırımlardaki kapasite artışı ve ekonomik gelişmenin hız kazanması, özellikle sanayi ve enerji üretimi olmak üzere üretim sektörlerinde önemli bir büyüme sağlamıştır. Söz konusu gelişmeler, karbondioksit (CO₂) emisyonlarının değişim dinamikleri üzerinde belirleyici bir rol oynamaktadır.
Yöntem – Araştırma, 1970-2023 yılları arasında Türkiye verilerinin Bayesyen yaklaşım ve Otoregresif Dağıtılmış Gecikmeli (ARDL) yöntemi ile analizine dayanmaktadır. Bayesyen yöntemde, belirsiz önsel bilgilerin kullanıldığı Bayesyen çoklu doğrusal regresyon analizi WinBUGS programı aracılığıyla gerçekleştirilmiş ve 2000000 örneklem türetilmiştir. Değişkenlerin kısa ve uzun dönem etkilerini belirlemek ve karşılaştırmalı değerlendirme yapmak amacıyla ARDL sınır testi yaklaşımı kullanılmıştır.
Bulgular – ARDL analizi, değişkenler arasında uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisi bulunduğuna işaret etmekte ve ekonomik büyümenin kısa dönemde karbon emisyonlarını artırıcı bir etki sergilediğini göstermektedir. Bayesyen regresyon sonuçları ise değişken katsayılarının genel olarak pozitif yönlü bir eğilim taşıdığını ve model tahminlerinin istikrarlı bir yapıda olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bulgu, doğrudan yabancı yatırımların ve ekonomik gelişmenin Türkiye’de çevresel sürdürülebilirlik üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir.
Tartışma – Araştırma bulguları, Türkiye’de ekonomik büyüme, doğrudan yabancı yatırımlar ve karbondioksit emisyonları arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Bu durum, çevresel etkilerin ekonomik kalkınma ve doğrudan yabancı yatırım sürecinde dikkate alınması ve sürdürülebilirlik ilkesinin politikalara entegre edilmesinin gerekliliğini göstermektedir.