İşletmelerde Toplumsal Cinsiyet Algısının Cam Tavan Sendromuna Etkisi

Özet

Amaç – Bu çalışmanın amacı, işletmelerde toplumsal cinsiyet algısının cam tavan algısı üzerindeki etkisini incelemektir.
Yöntem – Bu araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Türkiye’de faaliyet gösteren orta ve büyük ölçekli işletmelerde çalışan kadın ve erkek personel oluşturmakta olup, evrenin genişliği nedeniyle kolayda örnekleme yöntemiyle İstanbul, Ankara ve İzmir illerinde faaliyet gösteren 12 işletmeden toplam 300 katılımcı araştırmaya dâhil edilmiştir. Veriler anket yöntemiyle toplanmış ve SPSS 26.0 paket programı kullanılarak betimsel istatistikler, güvenirlik testleri, korelasyon, regresyon, t-testi ve ANOVA analizleri ile analiz edilmiştir.
Bulgular – Araştırma bulguları, toplumsal cinsiyet algısı ile cam tavan algısı arasında orta düzeyde, pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermektedir (r = .46, p < .01). Basit doğrusal regresyon analizi sonuçları, toplumsal cinsiyet algısının cam tavan algısının anlamlı bir yordayıcısı olduğunu ortaya koymuştur (β = .46, R² = .21, p < .001). Demografik değişkenler açısından yapılan analizler, kadınların cam tavan algılarının erkeklere göre daha yüksek olduğunu; ayrıca yaş ve eğitim düzeyi arttıkça cam tavan algısının yükseldiğini göstermiştir. Sektörler arasında ise hizmet ve finans sektörlerinde cam tavan algısının üretim sektörüne kıyasla daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Tartışma – Elde edilen bulgular, cam tavan olgusunun bireysel, örgütsel ve toplumsal faktörlerin kesişiminde ortaya çıkan çok boyutlu bir yapı sergilediğini göstermektedir. Çalışmada kullanılan ölçekte yüksek puanların toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin daha geleneksel ve eşitlikçi olmayan algıları temsil ettiği dikkate alındığında, toplumsal cinsiyet algısındaki artışın çalışanların cam tavan algısını da artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bulgular, literatürde yer alan önceki ulusal ve uluslararası çalışmalarla paralellik göstermekte; örgütlerde toplumsal cinsiyet eşitliğini gözeten insan kaynakları politikalarının geliştirilmesinin önemini ortaya koymaktadır.