Hava Taşımacılığında Uçak Gecikme Nedenlerinin Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Önceliklendirilmesi: Vikor ve Copras Yaklaşımı

Özet

Amaç – Bu çalışmanın amacı, hava taşımacılığında uçak gecikmelerine yol açan faktörlerin Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleriyle önceliklendirilmesidir. Gecikmelerin neden olduğu operasyonel aksaklıklar, maliyet artışları ve müşteri memnuniyetsizliği dikkate alınarak, Karar Verici (KV)lere destek sağlayacak analitik bir model geliştirilmiştir.
Yöntem – Araştırmada, uzman görüşlerine dayalı olarak oluşturulan karar matrisi VIKOR ve COPRAS yöntemleriyle analiz edilmiş, yöntemlerin tutarlılığını test etmek amacıyla H1 ve H2 hipotezleri incelenmiştir. Ayrıca iki yöntemin sıralama sonuçlarının tutarlılığı Spearman sıra korelasyon katsayısı ile test edilmiştir.
Bulgular – Analiz sonuçları, hava koşulları ve teknik arızaların uçak gecikmelerinde en yüksek öneme sahip faktörler olduğunu göstermektedir. Her iki yöntemle elde edilen sıralamaların büyük ölçüde örtüştüğü ve yüksek düzeyde pozitif korelasyon gösterdiği tespit edilmiştir.
Tartışma – Bulgular, hava koşulları ve teknik arızaların operasyonel planlama açısından kritik belirleyiciler olduğunu göstermektedir. Gelişmiş meteorolojik tahmin sistemleri ve öngörücü bakım uygulamalarına yönelik yatırımların gecikme riskini azaltabileceği değerlendirilmekle birlikte, bu öneriler çalışmanın ampirik verilerinden doğrudan test edilmiş sonuçlar değil, elde edilen bulguların yorumlanmasına dayalı yönetimsel çıkarımlardır. Çalışma, havayolu ve havalimanı yöneticileri için karar destek sağlayan bütünleşik bir değerlendirme modeli önermektedir.