Sağlık İşletmelerinde Dijital Güven ve Stratejik Rekabet Avantajı Perspektifinden Blockchain Tabanlı Veri Yönetişimi

Özet

Amaç – Bu çalışma, sağlık işletmelerinde blockchain tabanlı veri yönetişiminin finansal performans üzerindeki etkisini doğrudan değil, veri güvenliği, dijital güven ve rekabet avantajı üzerinden işleyen dolaylı bir mekanizma çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, blockchain teknolojisinin sağlık sektöründe yalnızca teknik bir altyapı değil, stratejik değer üreten bir yönetişim kapasitesi olup olmadığını değerlendirmektedir.
Yöntem – Araştırma, ikincil veri temelli, açıklayıcı ve karşılaştırmalı bir tasarım üzerine kurulmuştur. OECD, WHO, IBM ve uluslararası dijital sağlık raporlarından elde edilen veriler kullanılarak sağlık sistemlerine ilişkin dört temel boyut (dijital sağlık altyapısı, dijital güven, blockchain entegrasyonu ve rekabet avantajı) operasyonelleştirilmiştir. Ülkeler arası karşılaştırmayı mümkün kılmak amacıyla her ülke için çok boyutlu performans skoru (Pi) hesaplanmış ve değişkenler arası ilişkiler hipotez temelli analitik çerçevede değerlendirilmiştir.
Bulgular – Bulgular, blockchain tabanlı veri yönetişiminin finansal performansı doğrudan değil, çok aşamalı aracılık mekanizmaları üzerinden etkilediğini göstermektedir. Blockchain entegrasyonu veri güvenliği ve şeffaflığı artırmakta, bu durum dijital güveni güçlendirmekte, dijital güven ise rekabet avantajına dönüşmektedir. Ayrıca işlem ve doğrulama maliyetlerindeki azalma, veri güvenliği ve şeffaflığı dolaylı olarak desteklemektedir. Estonya bütünleşik dijital yönetişim yapısıyla en dengeli performansı sergilerken, ABD ve Almanya’da güçlü dijital altyapıya rağmen görece düşük dijital güven dikkat çekmektedir. Türkiye’de ise dijital altyapı gelişmekte olmakla birlikte blockchain entegrasyonunun sınırlı olduğu görülmektedir.
Tartışma – Blockchain tabanlı veri yönetişimi, merkezi veri kontrol modelinden dağıtık güven mimarisine geçişi temsil etmekte ve yalnızca teknolojik değil, örgütsel ve stratejik bir dönüşüm sunmaktadır. Bu yaklaşım, sağlık işletmelerinde dijital dönüşüm kararlarının analitik temelini güçlendirmektedir. Ayrıca sağlık sektöründe blockchain’in doğrudan finansal çıktı üreten bir teknoloji değil; veri güvenliği, dijital güven ve rekabet avantajı üzerinden dolaylı stratejik değer yaratan bir yönetişim mekanizması olduğunu göstermektedir. Bulgular, sağlık işletmelerinde sürdürülebilir performansın teknolojik yatırımdan çok, güven üreten veri yönetişimi mimarisi ile ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır.